ทำไมต้องให้ อาหารสายยาง ?การให้อาหารทางสายยาง (Enteral Nutrition) ไม่ใช่แค่การทำให้ผู้ป่วยอิ่มท้องครับ แต่มันคือ "การรักษา" รูปแบบหนึ่ง เพื่อประคับประคองให้ร่างกายมีพลังงานสู้กับโรคได้ โดยสาเหตุหลักๆ ที่แพทย์ตัดสินใจให้มีดังนี้ครับ:
1. เพื่อป้องกันภาวะขาดสารอาหาร (Malnutrition)
ในผู้ป่วยที่กินเองไม่ได้ หรือกินได้น้อยมาก (เช่น ผู้ป่วยมะเร็ง ผู้สูงอายุที่เบื่ออาหารรุนแรง) ร่างกายจะเริ่มดึงกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงาน ทำให้ภูมิคุ้มกันตก แผลหายช้า และอวัยวะต่างๆ ล้มเหลว การให้ทางสายยางจึงเป็นการส่งสารอาหารเข้าสู่ "โรงงานย่อย" (ลำไส้) โดยตรงครับ
2. เพื่อความปลอดภัย: ป้องกันการสำลัก (Aspiration Risk)
สาเหตุนี้พบบ่อยที่สุดในผู้ป่วย โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) หรือผู้ที่มีปัญหาทางระบบประสาทครับ
ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมีอาการ "กลืนลำบาก" กล้ามเนื้อคอทำงานไม่สัมพันธ์กัน
หากฝืนให้ทานทางปาก อาหารหรือน้ำอาจหลุดเข้าไปในหลอดลมแทนที่จะลงกระเพาะ นำไปสู่ ปอดอักเสบติดเชื้อรุนแรง ซึ่งอันตรายถึงชีวิตได้ครับ
3. เพื่อรักษาการทำงานของลำไส้ (Keep the Gut Working)
ทางการแพทย์มีคำกล่าวว่า "If the gut works, use it" (ถ้าลำไสยังใช้ได้ ก็จงใช้มัน)
การส่งอาหารลงสู่ลำไส้ช่วยให้เยื่อบุลำไส้แข็งแรงและมีการไหลเวียนเลือดที่ดี
ช่วยป้องกันไม่ให้แบคทีเรียจากลำไส้หลุดเข้าสู่กระแสเลือด (Translocation) ซึ่งดีกว่าการให้สารอาหารทางหลอดเลือดดำเพียงอย่างเดียวครับ
4. กรณีมีพยาธิสภาพที่ทางเดินอาหารส่วนต้น
เช่น ผู้ป่วยที่มีเนื้องอกบริเวณลำคอ หลอดอาหารอุดตัน หรือมีการผ่าตัดใหญ่ในช่องปากที่ทำให้ไม่สามารถเคี้ยวหรือกลืนอาหารได้ตามปกติในช่วงระยะเวลาหนึ่ง
📊 ตารางสรุป: ใครบ้างที่ "จำเป็น" ต้องได้รับอาหารทางสายยาง?
กลุ่มผู้ป่วย เหตุผลหลัก
ผู้ป่วยอัมพฤกษ์/อัมพาต กลไกการกลืนเสียไป เสี่ยงสำลักลงปอด
ผู้ป่วยวิกฤต/หมดสติ ร่างกายต้องการพลังงานสูงแต่ไม่สามารถทานเองได้
ผู้ป่วยมะเร็งบริเวณคอ/ปาก มีสิ่งอุดตันทางเดินอาหารส่วนต้น
ผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมรุนแรง ลืมวิธีเคี้ยว วิธีกลืน หรือปฏิเสธการกิน
