การดูดเสมหะก่อนการให้อาหารสายยางการดูดเสมหะ (Suction) ก่อนให้อาหารเป็นขั้นตอนที่ "สำคัญและจำเป็นมาก" ครับ เพราะหากผู้ป่วยมีเสมหะค้างอยู่มากขณะให้อาหาร จะกระตุ้นให้ผู้ป่วยไอ และการไอขณะมีอาหารเต็มกระเพาะคือสาเหตุหลักที่ทำให้ "สำลักอาหารลงปอด" ครับ
หลักปฏิบัติที่ถูกต้องในการดูดเสมหะก่อนให้อาหารครับ:
1. ทำไมต้องดูดเสมหะ "ก่อน" ให้อาหาร?
ลดการระคายเคือง: การดูดเสมหะอาจทำให้ผู้ป่วยคลื่นไส้หรือขย้อน หากทำหลังให้อาหาร ผู้ป่วยจะอาเจียนอาหารออกมาทันที
ทางเดินหายใจโล่ง: ช่วยให้ผู้ป่วยหายใจสะดวก ไม่เหนื่อยขณะรับอาหาร
ป้องกันการไอ: เมื่อไม่มีเสมหะกระตุ้นให้อาหารสำลัก ความเสี่ยงปอดอักเสบจะลดลงอย่างมาก
2. ขั้นตอนปฏิบัติที่ปลอดภัย
ประเมินอาการ: ฟังเสียงหายใจ หากมีเสียงครืดคราด หรือเห็นเสมหะในคอ/ท่อหายใจ ให้เริ่มทำการดูด
จัดท่า: ให้ผู้ป่วยนอนในท่า หัวสูง 30-45 องศา (ท่าเดียวกับตอนให้อาหาร)
การดูดเสมหะ: * ทำด้วยความนุ่มนวลและรวดเร็ว (แต่ละครั้งไม่ควรเกิน 10-15 วินาที)
ดูดให้เกลี้ยงทั้งในท่อหายใจ (ถ้ามี) และในช่องปาก/ลำคอ
พักหลังดูด: หลังจากดูดเสมหะเสร็จ ควรให้ผู้ป่วยพักประมาณ 5-10 นาที เพื่อให้หายใจเป็นปกติและคลายความตื่นเต้น ก่อนจะเริ่มขั้นตอนการให้อาหาร
3. ข้อควรระวังพิเศษ
ห้ามดูดเสมหะ "ระหว่าง" หรือ "หลัง" ให้อาหารทันที: เว้นแต่จำเป็นจริงๆ (เช่น สำลักจนหายใจไม่ออก) เพราะจะทำให้ผู้ป่วยอาเจียนพุ่ง
สังเกตสีหน้า: หากระหว่างดูดเสมหะผู้ป่วยหน้าเขียวหรือหอบเหนื่อย ให้หยุดพักและให้ออกซิเจนก่อน
ความสะอาด: สายดูดเสมหะและถุงมือต้องสะอาด (ปราศจากเชื้อ) เพื่อป้องกันปอดติดเชื้อ
📊 ตารางสรุป: ลำดับขั้นตอนที่ถูกต้อง
ลำดับ กิจกรรม เหตุผล
1 ดูดเสมหะ เพื่อให้ทางเดินหายใจโล่ง
2 พัก 5-10 นาที ให้ผู้ป่วยผ่อนคลาย ลดการขย้อน
3 เช็กตำแหน่งสายยาง มั่นใจว่าสายอยู่ในกระเพาะ
4 เริ่มให้อาหาร ให้ในท่าหัวสูงตามปกติ
💡 เคล็ดลับ
หากผู้ป่วยมีเสมหะเหนียวข้นมากจนดูดไม่ออก แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เรื่องการจัดท่าระบายเสมหะ (Chest Physiotherapy) หรือการใช้เครื่องพ่นยาเพื่อละลายเสมหะก่อนดูด จะช่วยให้ทางเดินหายใจสะอาดขึ้นก่อนมื้ออาหารครับ
